...

9 april 2019


Column Demi van Weerdenburg: De horecastad


Een wildgroei aan koffiebars, eetcafés, restaurants en fastfoodzaken in binnensteden leidt volgens de Koninklijke Horeca Nederland tot een overkill. In de afgelopen tien jaar steeg het aantal horecagelegenheden met dertien procent, met uitschieters in Eindhoven (+34%), Den Haag (+40%) en Rotterdam (+50%). De brancheverenging trok afgelopen maand aan de bel.

 

Horeca is het nieuwe rock ‘n roll

Voedsel, restaurants en chefs zijn het nieuwe rock ’n roll (quote van The Guardian). Nieuwe concepten ontstaan, leegstaande winkelpanden transformeren in hippe horecazaakjes en foodmarkten, -hallen en -courts openen in bijna elke zichzelf respecterende binnenstad. We eten steeds vaker buiten de deur, spreken met vrienden af in cafés of werken een middag in een koffiebar. In de JUMBO Foodmarkt doen we geen boodschappen maar gaan we op expeditie en eten we meteen een verse pizza (aldus JUMBO).

 

Het idee dat we af moeten van de binnenstad als puur en alleen een winkelcentrum bestaat al langer. Een vitale binnenstad biedt een mix aan faciliteiten en is daardoor een aantrekkelijk verblijfsgebied. Verschillende Nederlandse steden profileren zich steeds vaker als een bruisende horecastad in plaats van een winkelstad om zo de verblijfsduur van bezoekers in de stad te vergroten. Horeca wordt in stedelijke ontwikkeling gebruikt om leegstand tegen te gaan en nieuwe trekpleisters in de stad te creëren. In mijn eigen stad Utrecht verschijnen regelmatig nieuwe instagrammable tentjes. De laatste voedselhype in de stad is een heuse Trump-garnaal, afgetopt met suikerspin in de vorm van de herkenbare coupe van de Amerikaanse president. Steden spelen in op de honger van bezoekers naar belevenis, vermaak en ontmoeting.

 

ddd.jpg

The Streetfood Club in Utrecht - een hotspot die uitgegroeid is tot een van de populairste restaurants in de stad. (bron: favorflav.nl)

 

Uniek en bruisend of een overkill?

Voor sociaalruimtelijk magazine AGORA gingen we met de fotocamera de straat op in aantal Nederlandse binnensteden en trokken de conclusie dat de nieuwe (culinaire) hotspots inwisselbaar zijn en geleidelijk veranderen tot de nieuwe norm. En zo wordt het voor steeds meer horeca steeds lastiger om in het straatbeeld te blijven. Is de rek eruit? Een prognose van ING laat zien dat de groei van horeca dit jaar minder groot is: 2% groei dit jaar ten opzichte van de 4,8% en 4,1% groei in 2017 en 2018. Inmiddels worstelen steden ook steeds meer met het steeds uitdijende aanbod, toenemende fastfood formules, snelle wisselingen van eigenaar en met toenemende vormen van blurring. Bereikt de groei van horeca haar tipping point?

Het KHN stelt dat een overkill aan horeca leidt tot zwakkere steden, want de totale omzet van die stad moet door meer horecaondernemers worden verdeeld. Dit is vooral zorgelijk voor de ‘long tail’ van het horeca aanbod in de stad: een in de geografie gebruikte term om de overgrote minderheid aan te geven. Populaire bestemmingen blijven onverminderd populair: de restaurants met de meeste reviews ontvangen meer klanten dan restaurants met weinig reviews. Zo ontstaat een lange ‘staart’ van minder bezochte plaatsten die moeten vechten om de overgebleven kruimels. De groei van horeca levert misschien maar een aantal concepten op die daadwerkelijk tot de grote jongens gaan horen terwijl de lange staart nog langer wordt.

9508151430_6b9b49c817_o (1).jpg

Straatbeeld van Portland. Bron: Markus Spiering via Flickr CC BY-NC-ND 2.0

 

Maar groei kan ook leiden tot succes. De Amerikaanse stad Portland wordt gezien als dé culinaire hoofdstad van de Verenigde Staten. Dankzij een progressief laissez-faire beleid kent de stad meer dan 600 foodtrucks die zorgen voor een levendige en bruisende stad waar op iedere stoep de lekkerste gerechten zijn te vinden. De bureaucratie rondom vergunningen is zoveel mogelijk beperkt. Nu gaat het in Nederland om restaurants en niet om foodtrucks; het voorbeeld laat zien dat de vraag naar horeca groeit – en de markt hier op anticipeert. Er zijn winners en losers, maar de groei van horeca heeft in Portland wel de levendigheid opgeleverd die binnensteden vaak zoeken.

 

Naast druk op (bestaande) horecaondernemers levert de groei aan horeca ook druk op de stad op: bewoners klagen over overlast. Ook buurtbewoners in het centrum van Utrecht klagen over de drukte in de stad. Is er een ideale verhouding aan horeca in een (binnen)stad? Is er misschien een soort distributie planologisch onderzoeksmodel mogelijk? Of moeten we net zoals in Portland het beleid volledig laten vieren? In een juiste balans draagt de groei van horeca alleen maar bij aan een aantrekkelijke binnenstad om (langer) in te verblijven. Winkelstraten winnen al prijzen, dus welke stad gaan we als eerste bekronen als de culinaire hoofdstad van Nederland?

 

Demi van Weerdenburg is adviseur bij Areaal Advies. Als bureau denken wij graag mee aan binnenstedelijke vraagstukken o.a. over horeca, bezoekers en winkelgebieden. Mocht u interesse hebben, neem dan contact op met Demi van Weerdenburg, d.vanweerdenburg(at)areaaladvies.nl

 

Bron foto: Haags terras op de Dunne Bierkade (2015), fotograaf Roel Wijnants (via Flickr) CC BY-NC 2.0


STUUR DOOR | DELEN >
STEL EEN VRAAG N.A.V. DIT BERICHT >
NIEUWS OVERZICHT >